کاپو گیتار کلاسیک و اکوستیک

Description

کاپو (Capo) که نام آن از کلمه‌ی ایتالیایی “capotasto” به معنای “سرِ دسته” گرفته شده، یک وسیله‌ی کوچک و کاربردی است که روی دسته‌ی گیتار بسته می‌شود و با فشار دادن روی سیم‌ها در یک پرده‌ی مشخص، طول مؤثر سیم‌ها را کوتاه می‌کند و در نتیجه، صدای همه‌ی سیم‌های باز را به طور یکسان بالا می‌برد . به عبارت ساده‌تر، کاپو مانند یک دستانک (Nut) متحرک عمل می‌کند که می‌توانید آن را به هر پرده‌ای که دوست دارید منتقل کنید .

چرا به کاپو نیاز داریم؟

1. تغییر گام (کلید) بدون تغییر فرم آکوردها: مهم‌ترین کاربرد کاپو این است که به شما اجازه می‌دهد یک آهنگ را در گام‌های مختلف بنوازید، در حالی که همچنان از همان فرم آکوردهای ساده و باز (Open Chords) استفاده می‌کنید . برای مثال، اگر آهنگی با آکوردهای C و G برای صدای شما خیلی پایین است، با گذاشتن کاپو روی پرده‌ی دوم و نواختن همان فرم آکوردها، صدای آهنگ یک پرده (نیم‌پرده) بالاتر می‌رود و برای خواندن راحت‌تر می‌شود .

2. ساده‌تر شدن اجرا: کاپو استفاده از آکوردهای باره‌دار (Barre Chords) را که برای مبتدیان دشوار است، حذف می‌کند . همچنین در اجرای زنده، وقتی خواننده‌ای با شما همخوانی می‌کند، با جابجا کردن کاپو می‌توانید به سرعت گام آهنگ را به محدوده‌ی صدای او ببرید .

3. ایجاد صدایی جدید و متفاوت: کاپو می‌تواند صدای گیتار شما را تغییر دهد. با بالا بردن سیم‌های باز، صدای گیتار معمولاً شفاف‌تر، روشن‌تر و زنگ‌دارتر (Jangly) می‌شود که برای سبک‌هایی مثل فولک و پاپ بسیار جذاب است .

4. کوک‌های جایگزین (Open Tunings): برخی نوازندگان با استفاده از کاپو روی یک گیتار با کوک‌های خاص، به راحتی به کوک‌های جدیدی دست پیدا می‌کنند، بدون اینکه مجبور باشند همه‌ی سیم‌ها را دوباره کوک کنند .

معرفی انواع کاپو

کاپوها در مدل‌ها و طرح‌های مختلفی ساخته می‌شوند که هرکدام مزایا و معایب خاص خود را دارند. شناخت این انواع به شما کمک می‌کند تا بهترین گزینه را برای نیاز خود انتخاب کنید.

۱. کاپو ماشه‌ای (Trigger Capo)

طرز کار: این نوع کاپو با یک فنر و یک اهرم (ماشه) کار می‌کند. با فشار دادن ماشه، کاپو باز شده و به راحتی روی دسته قرار می‌گیرد .

مزایا: استفاده از آن بسیار سریع و آسان است و با یک دست می‌توان آن را جابجا کرد. به همین دلیل برای اجرای زنده بسیار محبوب است .

معایب: فشار آن معمولاً قابل تنظیم نیست و ممکن است برای همه‌ی گیتارها با ضخامت‌های مختلف دسته مناسب نباشد. فشار زیاد می‌تواند باعث کوک شدن گیتار شود و فشار کم هم باعث وزوز سیم‌ها می‌شود .

۲. کاپو پیچی یا گیره‌ای (Clamp/Yoke/Cradle Capo)

طرز کار: این کاپوها به جای فنر، از یک پیچ برای تنظیم فشار استفاده می‌کنند. کاپوهای یوغی (Yoke) تمام دور دسته را می‌گیرند و از پشت بسته می‌شوند . مدل‌های گیره‌ای (Clamp) نیز با یک اهرم و پیچ، روی دسته محکم می‌شوند .

مزایا: فشار کاملاً قابل تنظیم است و می‌توانید آن را دقیقاً به اندازه‌ای که سیم‌ها بدون وزوز و اختلال در کوک، صدا دهند، تنظیم کنید. این نوع کاپو برای گیتارهایی با دسته‌های مختلف بسیار مناسب است .

معایب: جابجایی آن نسبت به نوع ماشه‌ای کمی زمان‌برتر است و ممکن است در ابتدا تنظیم کردن آن نیاز به کمی آزمون و خطا داشته باشد . مدل‌های معروف این نوع، کاپوهای Schubb هستند که به دلیل کیفیت و فشار قابل تنظیم، در بین نوازندگان حرفه‌ای محبوبیت زیادی دارند .

۳. کاپو بند‌دار (Strap Capo)

طرز کار: یک بند کشی یا نوار لاستیکی که به دور دسته و روی سیم‌ها بسته می‌شود .

مزایا: بسیار ارزان‌قیمت است.

معایب: فشار آن به هیچ وجه قابل تنظیم نیست، به راحتی جابجا نمی‌شود و کیفیت صدای خوبی ارائه نمی‌دهد. این نوع بیشتر برای مواقع اضطرار و زمانی که کاپوی دیگری در دسترس نیست، کاربرد دارد .

۴. کاپوهای تخصصی (Partial / Drop Tuning Capo)

این دسته برای کاربردهای خاص طراحی شده‌اند. کاپوهای جزیی (Partial) فقط روی چند سیم خاص بسته می‌شوند تا کوک‌های جایگزین و منحصربه‌فردی خلق کنند . همچنین کاپوهایی برای کوک‌های Drop (مانند Drop D) وجود دارند که فقط سیم‌های بم را می‌گیرند .

راهنمای خرید و استفاده از کاپو

نکات مهم در انتخاب کاپو

• جنس و کیفیت ساخت: کاپوهای باکیفیت معمولاً از جنس آلومینیوم یا فلزات محکم ساخته می‌شوند و روی سیم‌ها و دسته‌ی گیتار اثری نمی‌گذارند . مدل‌های پلاستیکی ارزان‌تر ممکن است به مرور زمان بشکنند یا فشار کافی را تأمین نکنند.

• قابلیت تنظیم فشار (Adjustable Tension): این ویژگی برای حفظ کوک و جلوگیری از وزوز سیم‌ها بسیار حیاتی است . به دنبال مدل‌هایی باشید که این قابلیت را دارند.

• سازگاری با گیتار: مطمئن شوید کاپویی که می‌خرید با نوع و سایز دسته‌ی گیتار شما (آکوستیک، الکتریک، کلاسیک و…) سازگار است. برخی کاپوها مانند سری NS برند دداریو (D’Addario) برای انواع گیتارهای ۶ و ۱۲ سیم طراحی شده‌اند .

نحوه‌ی صحیح استفاده از کاپو

1. محل قرارگیری: کاپو را دقیقاً پشت پرده‌ی مورد نظر و تا حد امکان نزدیک به آن قرار دهید، اما نه روی خود پرده. این کار باعث می‌شود که سیم‌ها به بهترین شکل بر روی پرده فشار داده شوند و صدایی شفاف و بدون وزوز داشته باشید .

2. صاف بودن کاپو: اطمینان حاصل کنید که کاپو کاملاً صاف و عمود بر روی سیم‌ها قرار گرفته است. کج قرار گرفتن آن باعث می‌شود که گیتار کوک خود را از دست بدهد .

3. تنظیم فشار (در مدل‌های قابل تنظیم): اگر کاپوی شما پیچی است، آن را به اندازه‌ای سفت کنید که همه‌ی سیم‌ها به طور یکسان روی پرده فشار داده شوند. نه آنقدر شل که سیم‌ها وزوز کنند و نه آنقدر سفت که کوک گیتار را به هم بریزد .

4. کوک کردن بعد از نصب: همیشه بعد از بستن کاپو، کوک گیتار خود را با یک تیونر بررسی و در صورت نیاز تنظیم کنید، زیرا فشار کاپو می‌تواند کوک سیم‌ها را کمی تغییر دهد .